5 Rytmów

5 Rytmów (ang. 5Rhythms®) to metoda medytacji w ruchu stworzona przez amerykańską tancerkę i muzyczkę Gabrielle Roth pod koniec lat 70. XX wieku. Założeniem metody jest, by wprawić ciało w ruch i w ten sposób wyciszyć umysł. W obrębie świadomego tańca 5 Rytmów jest jedną z najstarszych i najbardziej wpływowych metod, z której wyrosło wiele późniejszych nurtów. W odróżnieniu od swobodnej improwizacji tańca ekstatycznego i relacyjnych ćwiczeń Biodanzy, wyróżnia się stałą strukturą sesji, prowadzącą tańczącego przez kolejne jakości ruchu.

Pięć rytmów i Fala

Sercem metody jest sekwencja pięciu rytmów, z których każdy ma odmienną jakość energii i odpowiada innej fazie ruchu. W ujęciu Gabrielle Roth są to:

• Flowing – ruch ciągły, miękki i okrągły, związany z ugruntowaniem i kontaktem z ziemią,
• Staccato – ruch wyrazisty, rytmiczny i zdecydowany, związany z ekspresją i wyznaczaniem granic,
• Chaos – ruch nieprzewidywalny i żywiołowy, w którym odpuszcza się kontrolę,
• Lyrical – ruch lekki, twórczy i swobodny, nazywany „tańcem duszy”,
• Stillness – ruch powolny, oparty na oddechu, prowadzący ku wewnętrznej ciszy.

Przetańczone kolejno rytmy tworzą Falę, czyli łuk trwający zwykle około godziny, który narasta od spokoju, przez kulminację w chaosie, do wyciszenia. W języku swojej metody Roth opisywała Falę jako odzyskiwanie duszy poprzez ciało. Prowadzący zapowiada nadejście kolejnych rytmów i kieruje uwagę tańczących, lecz nie pokazuje kroków.

Założenia i źródła

5 Rytmów wyrosło ze spotkania tańca, terapii i duchowości w kontrkulturze lat 70. XX w., m.in. w kalifornijskim Esalen Institute. Roth czerpała z tradycji szamańskich, mistycznych i filozofii Wschodu, a także z terapii Gestalt, ruchu rozwoju potencjału ludzkiego oraz psychologii transpersonalnej. W 1977 r. założyła w Nowym Jorku ośrodek The Moving Center, w którym prowadziła warsztaty i szkoliła nauczycieli.

Z czasem Roth rozwinęła metodę w szerszy system, opisany w jej książkach, m.in. w Maps to Ecstasy. Obok podstawowej pracy z Falą wyróżniła kolejne poziomy praktyki, wiązane z ciałem, sercem, umysłem, duszą i duchem. Po jej śmierci w 2012 r. metodę kontynuują certyfikowani nauczyciele działający pod marką 5Rhythms.

Praktyka, nauczyciele i odgałęzienia

5 Rytmów praktykuje się w grupie, na warsztatach prowadzonych przez licencjonowanych nauczycieli, których szkolenie i certyfikacja są ujęte w ramy organizacyjne metody. Praktyka jest dostępna niezależnie od sprawności i doświadczenia tanecznego, ponieważ nie wymaga znajomości kroków.

Z 5 Rytmów wyrosły też nowsze metody, rozwijane przez dawnych nauczycieli Roth. Należą do nich Movement Medicine, stworzona przez Susannah i Ya'Acova Darling Khanów, oraz Open Floor, współtworzone przez grupę dawnych nauczycieli tej metody. Wszystkie zachowują rdzeń w postaci improwizowanego ruchu jako praktyki uważności, lecz różnią się akcentami i strukturą.

Zbadane korzyści

5 Rytmów rzadko bywa badane jako osobna metoda, częściej w ramach szerszych badań nad świadomym tańcem. Ankietowe badanie praktykujących (Laird i wsp., 2021, N = 1003), obejmujące m.in. 5 Rytmów, wskazało na deklarowaną poprawę nastroju i większą obecność w ciele.