Metoda Butejki

Metoda Butejki (inaczej: oddychanie metodą Butejki) to system ćwiczeń oddechowych opracowany w latach 50. XX wieku przez radzieckiego lekarza i fizjologa Konstantina Butejkę. Opiera się na założeniu, że wiele osób nawykowo oddycha zbyt intensywnie, a nauka spokojniejszego, płytszego oddechu przez nos może wspierać równowagę oddechową. Metodę rozwijano przede wszystkim z myślą o astmie, ale bywa też stosowana przez osoby z zaburzeniami wzorca oddychania, nieżytem nosa, chrapaniem i napięciem związanym z oddechem.

Założenia i techniki

U podstaw metody leży „teoria dwutlenku węgla”: według niej nawykowe nadmierne oddychanie obniża poziom CO2 we krwi i może sprzyjać różnym dolegliwościom, m.in. skurczowi oskrzeli. Ćwiczenia mają więc zmniejszać objętość i tempo oddechu.

Metoda uczy oddychania przez nos, spokojnego i „lekkiego” oddechu, wywołującego łagodne uczucie „głodu powietrza”, oraz krótkich wstrzymań oddechu. Charakterystycznym elementem jest pauza kontrolna – pomiar czasu od spokojnego wydechu do pierwszej wyraźnej potrzeby nabrania powietrza. W obrębie metody traktuje się ją jako wskaźnik postępu, choć jej wartość diagnostyczna nie jest dobrze potwierdzona.

Co mówią badania

Sama teoria, jakoby niedobór dwutlenku węgla był przyczyną astmy i wielu innych chorób, nie znalazła przekonującego potwierdzenia w badaniach, ale udowodniono praktyczne efekty ćwiczeń: przeglądy wskazują, że ćwiczenia oddechowe, w tym metoda Butejki, mogą poprawiać jakość życia i zmniejszać odczuwanie objawów astmy.

W części badań nad Butejką obserwowano także mniejsze użycie leków doraźnych oraz zauważalny wpływ na obiektywne parametry czynności płuc. Ćwiczenia nie usuwają zapalenia dróg oddechowych leżącego u podłoża astmy, ale korzyści mogą wiązać się ze spokojniejszym wzorcem oddychania, oddychaniem przez nos, większym poczuciem kontroli nad objawami i zmniejszeniem lęku związanego z dusznością.